Nkhulu

Shakespeare het nie veel erg aan ’n naam gehad nie. Daarenteen het die filosoof-taalkundige Searle beweer dat elke naam ’n deskriptiewe betekenisagtergrond het. Dit beteken dat afgesien van ’n soort universele assosiasie wat deur bepaalde name opgeroep word, soos in die geval van Afrika, Napoleon, Hitler, Mozart en andere, elkeen van ons tog ook eie gewaarwordinge het van name op grond van ons persoonlike lees-, geloofs-, kulturele, werklike of watter ervarings ook al met die draers van die bepaalde name. En dan gee ons ook somtyds name aan mense en dinge op grond van hierdie soort gewaarwordinge.

So was dit dan ook die geval met Otto Botha.

Ons was vroegoggend vanaf Onder-Sabie op pad na Skukuza. ’n Paar kilometer voor die piekniekstilhouplekkie Nkuhlu het ons by ’n paar koedoes langs die pad stilgehou. Ons het nog nooit voorheen gesien dat hulle die vrugte van die worsboom (kigelia africana) eet nie, alhoewel die eet van die blare van die betrokke boom nie by hulle onbekend is nie. Nog in verwondering oor dié verskynsel merk ek skielik in die motor se truspieëltjie ’n leeu op wat van agter op die teerpad aangestap kom. Die koedoes laat spaander en ’n paar bobbejane voor in die pad, waarvan party ook aan die vrugte van die worsboom eet, maak hulle ook vinnig uit die voete. Die ander hou hom dop terwyl hulle weerbarstig in die pad bly sit totdat die leeu weer die ruigtes in is.

Diegene wat gereelde besoekers aan die Wildtuin is, sal weet dat die gewaarwordinge by so ’n verskeidenheid wildtuin-ervaringe ’n adrenalien-bonus is by die genoegdoening van net-in-die-wildtuin-te-wees. Verder op pad is ons toe nog steeds daaroor aan die gesels toe ons om ’n draai skielik ’n klomp motors sien wat die pad versper. My eerste reaksie by so ’n gesig is altyd om net te probeer verbykom, want in die opgewondenheid om te sien wat hulle sien, gebeur dit dikwels dat die bestuurders van dié motors se bedagsaamheid gereduseer word tot ’n ongeskiktheid deur die instink van visuele toe-eiening. Dit gebeur toe dat ek deur eie bedagsaamheid die nou deurgangsopening wat gelaat is, afstaan aan ’n motor wat van voor af aankom en in die proses agter ’n blou Opel intrek wat dwars oor die pad staan. Met die dat ek wou terugtrek nadat die aankomende motor verby is, merk ek op dat ’n motor van agter my agteruitgang versper het en ek dus vasgeparkeer is, ten spyte van die deurgang wat nog bestaan. Die blou Opel sou seker aanstons effens vorentoe trek – wanneer die bestuurder my in sy truspieël sien – om my die geleentheid te bied om verby te kom.

Maar helaas, dit gebeur nie!

Die Opel-man knoop ’n praatjie aan met elkeen wat van voor af kom. Ek probeer sy opgewondenheid verstaan alhoewel ons nêrens die vonds sien wat daartoe lei nie. My poging tot begrip verdring egter nie die opwelling van ongedurigheid wat spruit uit die kloustrofobie van inperking nie. Teen die tyd dat ons wel verbykom, is Opel-man, salig onbewus daarvan, my onbekende geswore vyand – ’n metamorfose van die opwinding van  ’n paar kilometer gelede.

By Nkuhlu aangekom, merk ek op dat die blou Opel ook intrek.

Oral sit mense by die tafeltjies en laat-ontbyt geniet. Sommiges braai wors en spek en eiers op gasroosters, ander verlustig hulle aan die lekkernye uit piekniekmandjies.

Ek merk toe op dat daar net twee tafeltjies, teen mekaar geplaas, beskikbaar is – en ek en Opel-man pyl albei daarop af.  Waarskynlik omdat ek jonger as Opel-man is, bereik ek dit eerste. Met ’n hoflikheid, deur skynheiligheid gestroop van sy innigheid, bied ek toe aan om die twee tafeltjies te skei sodat ons twee pare afsonderlik ons eie laat-ontbyt in vrede kan geniet.

Ek drink my filterkoffie, Elsabe haar tee, en ons geniet tuisnywerheidbeskuit en oorbly-wors van die vorige aand se braai toe Opel-man omdraai en vra of ons ook die luiperd gesien het. My ontkenning spoor hom toe aan om sy tiensekonde-ervaring van die luiperd wat sy prooi in ’n afvoerpyp insleep, in fyn besonderhede te verhaal. Hy vertel toe ook van die soort bome waarin ’n luiperd gewoonlik sy prooi opsleep en die ongewoonheid daarvan dat die besondere luiperd dit nie gedoen het nie. En hy vertel dat hulle jaarliks Wildtuin toe kom. En ek kom agter dat Opel-man ’n gesoute Wildtuinganger is en dat hy baie weet van die diere en plantegroei van die Wildtuin.

Toe hy vir ’n oomblik weer terugdraai na sy eie ontbyt, sê Elsabe saggies: “Dit is jou naamgenoot.” Ek frons en sy beduie met haar kop na waar hulle piekniekmandjie staan.

En daar sien ek dit – langs hulle piekniekmandjie!

Op  ’n leë roomysbak is die naam O. Botha geverf.

En die geverfde naam op die leë roomysbak word  ’n loergat. En ek kyk daardeur na die die wêreld van Opel-man. En ek sien die gevulde roomysbak wat na die eienaar moet terugkom na die kerkbasaar. En ek sien die maandelikse begroting waarop die kerkbydrae eerste geplaas is. En ek sien Opel-man sy eie motor versien voor sy Wildtuin-vakansie. En ek sien dokters- en apteekrekeninge. En ek weet die maandelikse pensioen kan geen luukshede bekostig nie. Maar ek weet ook dat Opel-man se geluk op ’n ander vlak funksioneer!

En skielik word ek met ’n deernis gevul wat die ongeduld en wrewel oor Opel-man wegskuif na ’n ver hoekie van my gemoed, wegsit op ’n plekkie waaruit ek dit weer anderdag kan uithaal sou ek dit nodig kry.

En ek weet toe hy moet Otto Botha heet! Hy moet Otto Botha heet nie omdat ek hom ooit sal aanspreek nie, nie dat ek gereeld na hom sal verwys nie – maar Otto Botha omdat die naam spatsels van my gewaarwordinge tot ’n beeld versmelt het: die chemiese verbinding van gewaarwordinge wat gesmag het na gestalte in ’n woord.

En toe ek kyk na hoe hy wegstap na die blou Opel, met die piekniekmandjie in sy regterhand en die linkerbeen wat die suggestie van ’n mankheid probeer verbloem, toe weet ek iets binne-in mý het ’n naam gekry!